BEEP: Hondakinen araudia ezartzeko laguntza-plangintza

Arabako Errioxako Kuadrillako Ingurumen Zerbitzutik, “2021-2026 Arabako Errioxako konpostaje komunitarioko guneak” izeneko proiektua aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen Sailaren aurrean, 2021eko urriaren 13ko AGINDUAREN arabera. Agindu horren bidez, hondakinen araudia ezartzeko eta Euskadin ekonomia zirkularra sustatzeko dirulaguntzen oinarri arautzaileak ezartzen dira eta deialdia egiten da. Laguntza horiek PRTRtik datozen baliabideekin finantzatzen dira, 12. osagaiaren 3. inbertsioan ezarritako helburuak lortzeko (Europar Batasuna – NextGeneration EU Funtsak).

Proiektu honen bidez, eskualdeko birziklatze-tasak hobetu nahi dira, 2022ko apirilaren 8ko 7/2022 Legea, ekonomia zirkular baterako hondakin eta lur kutsatuei buruzkoa, betetzeko.

Helburu nagusiak hauek dira:

• Gardelegiko zabortegira bidaltzen diren hondakinen kopurua murriztea edo ahalik eta gehien gutxitzea.
• Hondakinen jatorrizko bereizketa handitzea edo hobetzea, bereziki bio-hondakinena.
• Bio-hondakinak modu kontrolatuan biltzeko sistemak martxan jartzea eta beharrezko azpiegiturak egokitzea.
• Materia organikoaren zikloa tokian bertan ixtea, ekonomia zirkularra sustatuz.
• Etxeko hondakinen kudeaketari buruzko ohitura arduratsuak sustatzea herritarren artean.
• Ingurumenaren zaintzaren eta iraunkortasunaren irizpideak aplikatuz, tokiko hondakin-kudeaketa eredu bat sustatzea eta bultzatzea.
• Bio-hondakin gehienak tokian bertan kudeatzea.
• Arabako Errioxan hondakinen kudeaketa hobetzeko gauzatutako neurriak zabaltzea, herritarrak informatzeko eta kontzientziatzeko.

Arabako Errioxako Kuadrillak, beste hainbat zerbitzuren artean, bere udalerrietako hiri-hondakinen bilketa kudeatzen du. Sortzen ditugun hondakinen % 40-60 frakzio organikoari dagokio. Hondakin horiek Arabako lurralde historikoan zehar garraiatzea ez da jasangarria ingurumenaren eta ekonomiaren ikuspegitik, % 80 hezetasun duten hondakinak baitira, eta ia osorik lurrundu daitezke 30 egunetan.

2017an, Kuadrillak bio-hondakinen kudeaketa konpostaje komunitarioaren bidez ezartzen hasi zen. Ordutik aurrera, eta eskualdeko zenbait udalerritan materia organikoaren atez ateko bilketa ezarri ondoren, birziklatze-indizeak etengabe hobetu dira. Kasu batzuetan, Kripan bezalako herrietan, hasierako espektatibak gainditu dira, hondakinen % 87 bereizita jasoz eta % 13 besterik ez frakzio arruntera iritsiz.

Gaur egun, 29 konpostaje komunitarioko eremu daude eskualdean. Hala ere, birziklatze-indizeek adierazten dute oraindik lan handia dagoela egiteko Europak ezarritako helburuak betetzeko: % 55eko bilketa selektiboa 2025erako, % 60koa 2030erako eta % 65ekoa 2035erako. 2023an, Arabako Errioxan hondakinen % 35 jasotzen ziren selektiboki, eta %65 frakzio arruntean amaitzen zen.

Kuadrillak tokiko iraunkortasunaren aldeko apustua egin du, ingurumenarekiko errespetua eta sortutako hondakinen kudeaketa arduratsua sustatuz. Konpostaje komunitarioa eta etxez etxeko bilketa bio-hondakinak kudeatzeko modu jasangarriagoa dira, planta handietara eramateak suposatzen duen garraioa eta tratamendua saihestuz eta kalitate handiko azken produktua lortuz. Kripan, Eltziego eta Lantziegoko adibideak nahikoak dira zein norabide jarraitu eta zer sistemak errepikatu behar diren jakiteko.

Proiektu honen bidez, konpostaje gune gehiago ezartzen ari dira, bai orain arte ez zeuden herrietan edo daudenetan baina gune gehiago eta espazio handiagoa behar dutenetan. Horrela, eskualdean sortzen diren hondakin organiko gehienak deszentralizatuta eta garraiorik gabe tratatu nahi dira, berriro lurrean zirkulatuz ongarri moduan, konpost gisa.